Zbliża się sprawdzian z działu „Układ krążenia” w klasie 7? Oto lista NaCoBeZU, czyli „na co będziemy zwracać uwagę”: do każdego punktu link do ściągi (artykułu z tabelą i sposobem na zapamiętanie) oraz do kart pracy PDF w trzech poziomach z kluczem odpowiedzi. Lista jest ułożona według kolejnych tematów z podręcznika i będzie uzupełniana o kolejne tematy działu.
W skrócie: na sprawdzian z układu krążenia w klasie 7 trzeba znać: zadania układu krwionośnego i limfatycznego, budowę i funkcje tętnic, żył i naczyń włosowatych (ciśnienie, zastawki, tętno, śródbłonek), drogę krwi w małym i dużym obiegu, rolę czteroczęściowego serca i tętnic wieńcowych, wymianę substancji między krwią a komórkami, narządy układu limfatycznego oraz proste obliczenia dotyczące pracy serca. Kolejne tematy (serce, krew, aktywność fizyczna, choroby) dopiszemy po publikacji kart.
Lista NaCoBeZU z materiałami
| Punkt NaCoBeZU | Ściąga | Karty pracy |
|---|---|---|
| Układ krążenia = układ krwionośny + limfatyczny: zadania obu układów, serce jako pompa, układ zamknięty, narządy limfatyczne (migdałki, grasica, śledziona, węzły chłonne) | Układ krwionośny i limfatyczny, Naczynia włosowate a komórki, praca serca | Karty 1–3 (PDF, 3 poziomy) |
| Tętnice, żyły i naczynia włosowate – budowa a funkcja (ciśnienie, zastawki, tętno, śródbłonek); mały i duży obieg krwi, aorta, tętnice wieńcowe, wymiana substancji z komórkami, obliczenia pracy serca | Tętnice, żyły, naczynia włosowate, Mały i duży obieg krwi | Karty 1–3 (PDF, 3 poziomy) |
| Budowa serca: tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana serca, osierdzie, 4 jamy (2 przedsionki, 2 komory), przegroda, grubość ścian a funkcja (lewa komora najgrubsza), naczynia wieńcowe | Budowa serca | Karty 1–3 (PDF, 3 poziomy) |
| Praca serca: zastawki przedsionkowo-komorowe, aortalna i pnia płucnego, jednokierunkowy przepływ krwi od przedsionków do komór, fazy pracy serca (pauza, skurcz przedsionków, skurcz komór), pierwszy i drugi ton serca, wady zastawek, sztuczna zastawka i rozrusznik, doświadczenie „Czy tętno można zobaczyć?”, obliczenia (100 tys. skurczów, 3780 l na dobę) | Zastawki serca, Cykl pracy serca i tony serca, Czy tętno można zobaczyć? | Karty 1–3 (PDF, 3 poziomy) |
| Skład i funkcje krwi: krew jako płynna tkanka łączna (osocze + elementy morfotyczne), erytrocyty (brak jądra, hemoglobina, kształt a transport tlenu, ok. 10% dwutlenku węgla – resztę osocze), leukocyty (obrona, przeciwciała, heparyna), płytki krwi i krzepnięcie (fibrynogen → fibryna → skrzep, surowica), funkcje transportowa, obronna i termoregulacyjna | Skład krwi, Krzepnięcie krwi | Karty 1–3 (PDF, 3 poziomy) |
| Grupy krwi i krwiodawstwo: antygeny A i B na erytrocytach, przeciwciała w osoczu, grupy A, B, AB, 0, zlepianie krwinek i test grupy krwi, czynnik Rh (Rh+/Rh−), transfuzja i preparaty krwiopochodne, zgodność grup, warunki dla dawcy (pełnoletniość, do 65 lat, min. 50 kg, zdrowie, pół roku przerwy), honorowy dawca krwi | Grupy krwi i Rh, Krwiodawstwo i transfuzja | Karty 1–3 (PDF, 3 poziomy) |
| Aktywność fizyczna a układ krążenia: ruch jako potrzeba rozwojowa (rozwija mięśnie, kości, układ oddechowy i krwionośny; skutki niedostatku ruchu), współpraca układów podczas wysiłku (glukoza z układu pokarmowego, tlen z oddechowego, energia w mitochondriach, układ krążenia jako łącznik, sygnały z układu nerwowego), zalecany poziom aktywności dzieci i młodzieży, rozgrzewka | Współpraca układów podczas wysiłku, Aktywność fizyczna dzieci i młodzieży | Karty 1–3 (PDF, 3 poziomy) |
| Aktywność fizyczna a układ krążenia: reakcja organizmu osoby nietrenującej i trenującej (oddech, serce, naczynia obwodowe, mięśnie, odporność, koordynacja), przetrenowanie i doping, badanie wydolności fizycznej – wskaźnik sprawności i krzywa odnowy tętna | Trenujący a nietrenujący, doping, Badanie wydolności fizycznej | Karty 1–3 (PDF, 3 poziomy) |
| Choroby układu krążenia i profilaktyka: pomiar ciśnienia krwi (ciśnienie skurczowe i rozkurczowe, norma 120/80 mm Hg, tabela norm u dorosłych, granica nadciśnienia 140/90), nadciśnienie tętnicze jako choroba społeczna – przyczyny (nadwaga, sól, stres, geny), słabo odczuwalne objawy, zagrożenia (nerki, choroba niedokrwienna i niewydolność serca, przerost lewej komory, udar krwotoczny), miażdżyca – składniki i etapy blaszki miażdżycowej, objawy, zakrzep, zawał serca i udar | Ciśnienie krwi i nadciśnienie, Miażdżyca, zawał i udar | Karty 1–3 (PDF, 3 poziomy) |
| Choroby układu krążenia i profilaktyka: choroby krwi – anemia (niedobór żelaza, hemoglobina, utrata krwi, objawy) i białaczka (nowotwór szpiku, nadmiar nieprawidłowych leukocytów, brak erytrocytów i płytek, upośledzone krzepnięcie i odporność), morfologia krwi (liczba i wygląd krwinek, OB, hematokryt, normy i interpretacja wyniku), profilaktyka – zdrowy tryb życia, dieta wg piramidy, niepalenie, stres, masa ciała, badania kontrolne raz do roku | Anemia i białaczka, Morfologia krwi, OB i hematokryt | Karty 1–3 (PDF, 3 poziomy) |
| Powtórka działu: wszystkie pojęcia z podsumowania (układ krążenia, krwionośny i limfatyczny, naczynia, obiegi, zastawki, tętno, ciśnienie skurczowe i rozkurczowe, krwinki, hemoglobina, hematokryt, osocze, surowica, fibrynogen, antygen, doping, nadciśnienie, miażdżyca, anemia, białaczka), tabela elementów układu krwionośnego (funkcja + przystosowanie), skład krwi, mały i duży obieg, rola układu limfatycznego, funkcje krwi (tlen, woda, związki, produkty przemiany materii, ciepło), zasady dbałości o zdrowie układu krążenia (odżywianie, ruch, masa ciała, sen 7–8 h, badania: ciśnienie i morfologia, bez używek), obliczenia: masa serca 1 : 175, ok. 70 skurczów/min | Słowniczek pojęć, Powtórka w tabelach, Jak dbać o układ krążenia | Karty powtórkowe 1–3 (PDF, 3 poziomy) |
Jak się uczyć?
- Przeczytaj ściągę do każdego punktu i przepisz tabelę własnymi słowami – to najlepsza notatka.
- Rozwiąż kartę łatwą do danego tematu i sprawdź się z kluczem. Wynik poniżej 50% oznacza, że warto wrócić do ściągi.
- Na 2–3 dni przed sprawdzianem rozwiąż karty średnie – to poziom typowej klasówki.
- Zaznacz zadania, w których się pomyliłeś(-aś), i wróć do nich po dwóch dniach.
- Na koniec karty zaawansowane: zadania z analizą schematów, obliczeniami i uzasadnianiem, jak na egzaminie ósmoklasisty.
📥 Do pobrania – pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne w pakietach od 5 zł
Sprawdź się: karty pracy z działu „Układ krążenia” – po 3 poziomy do każdego tematu
Do każdego tematu trzy karty PDF (łatwa, średnia, zaawansowana) po 30 zadań z kolorowymi schematami, kluczem odpowiedzi i skalą ocen. Zacznij od tematu, który sprawia najwięcej trudności.
Przeczytaj też
- Budowa układu krążenia – karty pracy, 3 poziomy
- Serce – budowa i praca – karty pracy, 3 poziomy
- Krew – skład, funkcje, grupy krwi – karty pracy, 3 poziomy
- Aktywność fizyczna a układ krążenia – karty pracy, 3 poziomy
- Choroby układu krążenia i profilaktyka – karty pracy, 3 poziomy
- Powtórka: układ krążenia – karty powtórkowe, 3 poziomy
- Układ pokarmowy – co trzeba umieć na sprawdzian (NaCoBeZU)
- Układ ruchu – co trzeba umieć na sprawdzian (NaCoBeZU)
- Wszystkie materiały z działu „Układ krwionośny i odpornościowy”
- Powtórka przed sprawdzianem: układ krążenia – karty pracy klasa 7 (biologia) PDF: 3 poziomy
- Choroby układu krążenia i profilaktyka – karty pracy klasa 7 (biologia) PDF: 3 poziomy
- Aktywność fizyczna a układ krążenia – karty pracy klasa 7 (biologia) PDF: 3 poziomy
- Krew – skład, funkcje, grupy krwi – karty pracy klasa 7 (biologia) PDF: 3 poziomy
Pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne w pakietach od 5 zł. Zobacz pakiety →
Najczęstsze pytania
Co to jest NaCoBeZU?
Skrót od „Na co będziemy zwracać uwagę” – lista wiadomości i umiejętności, które nauczyciel sprawdza na sprawdzianie. Nasza lista do działu „Układ krążenia” odpowiada kolejnym tematom z podręcznika do biologii dla klasy 7.
Ile czasu potrzeba na powtórkę działu „Układ krążenia”?
Najlepiej 4–5 dni po 30–40 minut: jeden dzień na budowę układu krążenia i naczynia krwionośne, jeden na obiegi krwi i serce, jeden na krew i grupy krwi, jeden na aktywność fizyczną i choroby układu krążenia, a ostatni na karty zaawansowane z każdego tematu.
Czy lista będzie uzupełniana?
Tak. Dział „Układ krążenia” obejmuje jeszcze budowę i pracę serca, krew i grupy krwi, wpływ aktywności fizycznej oraz choroby układu krążenia – wiersze z materiałami dopisujemy w miarę publikowania kolejnych kompletów kart.
Kto przygotował ten materiał? Magdalena i Mateusz Kwiecień – twórcy Kwiecień Academy. Na Zadanie na dziś pierwszy PDF na konto jest gratis, kolejne pobierzesz w pakietach od 5 zł. Strona jest w budowie, nowe ćwiczenia dodajemy na bieżąco.