Przygotowaliśmy karty pracy „Krew – skład, funkcje, grupy krwi” dla klasy 7 w trzech poziomach trudności. To trzeci temat działu „Układ krążenia”: z czego składa się krew, dlaczego krwinki czerwone nie mają jądra, jak leukocyty bronią organizmu, co robią płytki krwi po skaleczeniu, skąd biorą się grupy A, B, AB i 0 oraz czynnik Rh, jak działa test grupy krwi i kto może zostać honorowym dawcą krwi. Każda karta to 30 zadań w PDF: zadania wyboru, prawda/fałsz, zadania otwarte i kolorowy schemat do podpisania, z kluczem odpowiedzi i skalą ocen. Uczeń wybiera poziom do nauki, rodzic ma klucz do sprawdzenia, a nauczyciel – gotową kartkówkę lub pracę domową.
W skrócie: temat obejmuje krew jako płynną tkankę łączną (osocze + krwinki czerwone, krwinki białe i płytki krwi), hemoglobinę i transport tlenu, przeciwciała i heparynę, krzepnięcie krwi (płytki, fibrynogen, fibryna, skrzep, surowica), funkcje transportowe, obronne i termoregulacyjne, antygeny i przeciwciała w grupach krwi A, B, AB i 0, czynnik Rh, test oznaczania grupy krwi, transfuzję i krwiodawstwo. Trzy karty PDF: 4, 5 i 6 stron A4, po 30 zadań (47, 52 i 67 pkt). Pierwszy PDF gratis po założeniu konta.
📥 Do pobrania – pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne w pakietach od 5 zł. Każdy poziom to osobny plik.
Karta 1. Poziom łatwy – 30 zadań, 47 pkt, 4 strony
14 zadań wyboru, 6 prawda/fałsz, 10 otwartych (w tym kolorowy schemat składu krwi: probówka z osoczem i krwinkami oraz powiększone erytrocyt, leukocyt i płytka krwi 1–4). Dla ucznia, który dopiero poznaje temat. Czas: 40 minut.
📥 Do pobrania – pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne w pakietach od 5 zł. Każdy poziom to osobny plik.
Karta 2. Poziom średni – 30 zadań, 52 pkt, 5 stron
12 zadań wyboru, 6 prawda/fałsz, 12 otwartych (schemat trzech etapów krzepnięcia krwi z płytkami A i fibryną B, tabela antygenów i przeciwciał czterech grup krwi, test grupy krwi, błąd w zdaniu o dwutlenku węgla, termoregulacja, warunki dla dawcy). Poziom sprawdzianu. Czas: 45 minut.
📥 Do pobrania – pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne w pakietach od 5 zł. Każdy poziom to osobny plik.
Karta 3. Poziom zaawansowany – 30 zadań, 67 pkt, 6 stron
10 zadań wyboru, 6 prawda/fałsz, 14 otwartych, w tym „Dla mistrza”: schemat czterech krwinek z antygenami do rozpoznania grupy, wyniki testu grup krwi trzech osób, dwa błędy w tekście, obliczenia na procentach składu krwi, przetoczenie krwi niewłaściwej grupy, projekt testu z przeciwciałami, notatka o krwiodawstwie. Na szóstkę i pod egzamin. Czas: 50 minut.
Co jest w kartach?
| Karta | Wybór A–D | Prawda/fałsz | Otwarte | Punkty | Strony |
|---|---|---|---|---|---|
| 1. Łatwy | 14 | 6 | 10 | 47 | 4 |
| 2. Średni | 12 | 6 | 12 | 52 | 5 |
| 3. Zaawansowany | 10 | 6 | 14 | 67 | 6 |
Lista zagadnień z materiałami
Do każdego zagadnienia z tematu przygotowaliśmy krótką ściągę (artykuł z tabelą i sposobem na zapamiętanie) oraz wskazaliśmy, która karta sprawdza je najdokładniej.
| Zagadnienie | Ściąga | Karta |
|---|---|---|
| Skład krwi: osocze i elementy morfotyczne, udział procentowy | Skład krwi | Karta 1 (zad. 1–3, 15, 17, 21–22, 24, 26), Karta 2 (zad. 1, 3, 13, 18, 26), Karta 3 (zad. 1, 18, 20, 28) |
| Krwinki czerwone: hemoglobina, brak jądra, kształt, transport tlenu i dwutlenku węgla | Skład krwi | Karta 1 (zad. 4–7, 11, 16, 25), Karta 2 (zad. 4, 23–24), Karta 3 (zad. 11, 19, 25) |
| Krwinki białe: obrona organizmu, przeciwciała, heparyna | Skład krwi | Karta 1 (zad. 8–9), Karta 2 (zad. 2, 12), Karta 3 (zad. 2, 19) |
| Płytki krwi i krzepnięcie: fibrynogen, fibryna, skrzep, surowica | Krzepnięcie krwi | Karta 1 (zad. 10, 17), Karta 2 (zad. 1–3, 13–14, 19, 29–30), Karta 3 (zad. 3, 12, 22, 28) |
| Funkcje krwi: transport, obrona, termoregulacja | Skład krwi | Karta 1 (zad. 23), Karta 2 (zad. 5, 25), Karta 3 (zad. 26) |
| Grupy krwi A, B, AB i 0: antygeny na erytrocytach, przeciwciała w osoczu | Grupy krwi | Karta 1 (zad. 12–13, 18–19, 28, 30), Karta 2 (zad. 6–8, 15–16, 20–22), Karta 3 (zad. 4–7, 13–15, 17, 21, 23, 27) |
| Czynnik Rh | Grupy krwi | Karta 1 (zad. 28), Karta 2 (zad. 9), Karta 3 (zad. 7) |
| Test oznaczania grupy krwi (zlepianie krwinek) | Grupy krwi | Karta 1 (zad. 30), Karta 2 (zad. 8, 22), Karta 3 (zad. 6, 21, 23) |
| Transfuzja, transfuzjologia, zgodność grup krwi | Krwiodawstwo i transfuzja | Karta 1 (zad. 27), Karta 2 (zad. 10, 28), Karta 3 (zad. 8, 24, 30) |
| Krwiodawstwo: honorowy dawca, kto może oddać krew | Krwiodawstwo i transfuzja | Karta 1 (zad. 14, 20, 29), Karta 2 (zad. 11, 17, 27), Karta 3 (zad. 9–10, 16, 29–30) |
Przykładowe zadania z odpowiedziami
| Poziom | Zadanie | Odpowiedź |
|---|---|---|
| łatwy | Głównym zadaniem krwinek czerwonych jest: A. wytwarzanie przeciwciał, B. transport tlenu, C. obrona przed czynnikami chorobotwórczymi, D. krzepnięcie krwi | B – transport tlenu (dzięki hemoglobinie) |
| średni | W teście oznaczania grupy krwi próbka zlepiła się tylko po dodaniu przeciwciał rozpoznających antygen A. Badana osoba ma grupę: A. AB, B. 0, C. A, D. B | C – grupa A: krwinki mają antygen A (zlepiają się z przeciwciałami rozpoznającymi A), a nie mają antygenu B |
| zaawansowany | Pacjent z grupą krwi B stracił dużo krwi. Co stałoby się, gdyby przetoczono mu krew dawcy z grupą A? | W osoczu pacjenta są przeciwciała rozpoznające antygen A. Zlepiłyby one krwinki dawcy, co wywołałoby gwałtowną, groźną dla życia reakcję. Bezpieczna jest krew tej samej grupy – B. |
Jak korzystać z trzech poziomów?
- Zacznij od karty łatwej, żeby sprawdzić, czy uczeń wie, z czego składa się krew, co robią erytrocyty, leukocyty i płytki oraz jakie są cztery grupy krwi. Wynik poniżej 50% oznacza, że warto najpierw przeczytać ściągi z tabeli powyżej.
- Kartę średnią rozwiąż na 2–3 dni przed sprawdzianem; to poziom typowej klasówki z tematu, z etapami krzepnięcia, tabelą antygenów i przeciwciał oraz testem grupy krwi.
- Kartę zaawansowaną zostaw na koniec: zadania wymagają analizy wyników testu, poprawiania błędów, obliczeń i uzasadniania, jak na egzaminie ósmoklasisty.
- Rodzicu: w kluczu przy zadaniach otwartych są przykładowe odpowiedzi i liczba punktów za każdy element, więc sprawdzenie zajmie kilka minut.
- Nauczyciel może dać uczniom różne poziomy w jednej klasie; wszystkie karty mają ten sam temat i podobną budowę.
Skala ocen
| Ocena | Karta 1 (47 pkt) | Karta 2 (52 pkt) | Karta 3 (67 pkt) |
|---|---|---|---|
| celujący | od 42 | od 47 | od 60 |
| bardzo dobry | od 38 | od 42 | od 54 |
| dobry | od 33 | od 36 | od 47 |
| dostateczny | od 24 | od 26 | od 34 |
| dopuszczający | od 14 | od 16 | od 20 |
Inne materiały z działu „Układ krążenia”
- Skład krwi: osocze, erytrocyty, leukocyty, płytki krwi (ściąga)
- Krzepnięcie krwi: płytki, fibrynogen, fibryna, skrzep (ściąga)
- Grupy krwi A, B, AB, 0 i czynnik Rh – antygeny i przeciwciała (ściąga)
- Krwiodawstwo i transfuzja: kto może oddać krew (ściąga)
- Serce – budowa i praca – karty pracy, 3 poziomy
- Budowa układu krążenia – karty pracy, 3 poziomy
- NaCoBeZU: układ krążenia – co trzeba umieć na sprawdzian
- Wszystkie materiały z działu „Układ krwionośny i odpornościowy”
Najczęstsze pytania
Jak pobrać karty pracy „Krew – skład, funkcje, grupy krwi”?
Kliknij przycisk pobierania przy wybranej karcie. Po założeniu konta pierwszy PDF dostajesz gratis, kolejne pobrania kupujesz w pakietach od 5 zł (1, 3 lub 5 plików). Każdy poziom to osobny plik PDF i osobne pobranie.
Czy do kart są odpowiedzi?
Tak. Każda karta kończy się kluczem odpowiedzi z punktacją za poszczególne zadania i skalą ocen. W zadaniach otwartych uznajemy każdą odpowiedź poprawną merytorycznie, także sformułowaną innymi słowami.
Czym różnią się trzy poziomy?
Poziom łatwy sprawdza podstawy: z czego składa się krew, co robią erytrocyty, leukocyty i płytki krwi, cztery grupy krwi, kto może zostać dawcą. Poziom średni to typowy sprawdzian: etapy krzepnięcia krwi, tabela antygenów i przeciwciał, test grupy krwi, surowica, termoregulacja, warunki dla dawcy. Poziom zaawansowany wymaga analizy wyników testu grup krwi, poprawiania błędów w tekście, obliczeń na procentach składu krwi, wyjaśnienia skutków przetoczenia niewłaściwej krwi i uzasadniania związku budowy z funkcją.
Dla której klasy są te karty?
Dla klasy 7 szkoły podstawowej, dział „Układ krążenia” (biologia). Skład krwi i grupy krwi to także częsty temat na egzaminie ósmoklasisty, dlatego poziom zaawansowany sprawdzi się przy powtórce.
Ile czasu zajmuje rozwiązanie jednej karty?
Około 40 minut (poziom łatwy), 45 minut (średni) i 50 minut (zaawansowany). Każda karta ma 30 zadań.