Zbliża się sprawdzian z działu „Układ oddechowy i układ wydalniczy” w klasie 7? Oto lista NaCoBeZU, czyli „na co będziemy zwracać uwagę”: do każdego punktu link do ściągi (artykułu z tabelą i sposobem na zapamiętanie) oraz do kart pracy PDF w trzech poziomach z kluczem odpowiedzi. Lista jest ułożona według kolejnych tematów z podręcznika i będzie uzupełniana w miarę publikowania kolejnych kompletów.
W skrócie: na sprawdzian z układu oddechowego w klasie 7 trzeba znać: istotę oddychania tlenowego (substraty, produkty, mitochondrium, równanie), budowę i funkcje dróg oddechowych (jama nosowa, gardło, krtań, tchawica, oskrzela), budowę płuc (pęcherzyki płucne, płaty, opłucna) oraz mechanizm wentylacji płuc – wdech i wydech z udziałem przepony i mięśni międzyżebrowych. Kolejne tematy działu (wymiana gazowa, zdrowie układu oddechowego, układ wydalniczy) dopiszemy do tabeli.
Lista NaCoBeZU z materiałami
| Punkt NaCoBeZU | Ściąga | Karty pracy |
|---|---|---|
| Oddychanie tlenowe: substraty (glukoza, tlen) i produkty (energia, dwutlenek węgla, woda), mitochondrium, równanie; funkcja układu oddechowego; drogi oddechowe – jama nosowa, gardło, krtań, tchawica, oskrzela i ich funkcje | Oddychanie tlenowe, Drogi oddechowe | Karty 1–3 (PDF, 3 poziomy) |
| Budowa płuc: pęcherzyki płucne, płaty, opłucna; wentylacja płuc – wdech (przepona, mięśnie międzyżebrowe) i wydech, ok. 500 cm³ powietrza | Budowa płuc i pęcherzyki, Wentylacja płuc | Karty 1–3 (PDF, 3 poziomy) |
| Wymiana gazowa w płucach i tkankach: kierunki przenikania tlenu i dwutlenku węgla, różnica stężeń, krew utlenowana i odtlenowana; skład powietrza wdychanego (21% tlenu, 0,04% CO₂) i wydychanego (16% tlenu, 5,04% CO₂), liczba oddechów; sztuczne oddychanie | Wymiana gazowa, Skład powietrza | Karty 1–3 (PDF, 3 poziomy) |
| Doświadczenie z wodą wapienną: próba kontrolna negatywna i pozytywna, próba badawcza, wniosek; pojemność płuc – spokojny wdech ok. 500 cm³, pojemność życiowa ok. 4000 cm³, spirometria, pomiar w słoju | Woda wapienna i próby kontrolne, Pojemność życiowa płuc | Karty 1–3 (PDF, 3 poziomy) |
| Choroby układu oddechowego: wirusowe infekcje górnych dróg oddechowych (katar, przeziębienie, grypa – wirusy, droga kropelkowa, bez antybiotyków), zapalenie oskrzeli (silny kaszel, ryzyko zapalenia płuc i astmy), angina (paciorkowce, ropne nacieki, powikłania, antybiotyki), gruźlica (prątki, choroba społeczna, szczepienia); profilaktyka każdej z nich | Infekcje wirusowe i zapalenie oskrzeli, Angina i gruźlica | Karty 1–3 (PDF, 3 poziomy) |
| Zanieczyszczenia powietrza (biologiczne, pyłowe, przemysłowe) i smog; całkowita pojemność płuc na wykresie spirometrycznym (pojemność oddechowa 0,5 dm³, zapasowa wdechowa i wydechowa, zalegająca); skutki palenia tytoniu – substancje z dymu, POChP i rozedma, nowotwory płuc, bierne palenie (40–60% trucizn w strumieniu bocznym), niedopałki | Zanieczyszczenia powietrza i smog, Całkowita pojemność płuc, Palenie papierosów | Karty 1–3 (PDF, 3 poziomy) |
| Wydalanie: zbędne i szkodliwe produkty przemiany materii (dwutlenek węgla, woda, sole mineralne, mocznik), narządy wydalnicze – nerki, skóra, płuca; budowa układu moczowego (nerki, moczowody, pęcherz moczowy, cewka moczowa) i nerki (kora, rdzeń, miedniczka nerkowa, nefron, ciałko nerkowe) | Wydalanie i narządy wydalnicze, Budowa układu moczowego i nerki | Karty 1–3 (PDF, 3 poziomy) |
| Powstawanie moczu: filtracja (mocz pierwotny), wchłanianie zwrotne, wydzielanie; porównanie moczu pierwotnego i ostatecznego (odczyn, glukoza, aminokwasy, sole mineralne, woda), składniki, których nie powinno być w moczu zdrowego człowieka | Powstawanie moczu – trzy etapy, Mocz pierwotny a mocz ostateczny | Karty 1–3 (PDF, 3 poziomy) |
| Znaczenie układu moczowego (stały skład krwi, gospodarka wodna i mineralna), bezobjawowy przebieg chorób nerek, badanie ogólne moczu – jak często je robić, skład moczu i normy (barwa, przejrzystość, ciężar właściwy, odczyn, cukier, bilirubina, ciała ketonowe, osad); współdziałanie płuc, serca, wątroby i nerek | Badanie ogólne moczu – normy, Jak dbać o układ wydalniczy | Karty 1–3 (PDF, 3 poziomy) |
| Choroby układu moczowego: zakażenia dróg moczowych (bakterie, zapalenie pęcherza, odmiedniczkowe i kłębuszkowe zapalenie nerek, angina, niewydolność nerek) i kamica nerkowa (przyczyny, objawy); profilaktyka – 1,5–2 l wody dziennie, aktywność, higiena, unikanie wyziębienia i przetrzymywania moczu, dieta bez nadmiaru soli, szczawianów i fosforanów | Zakażenia dróg moczowych, Kamica nerkowa | Karty 1–3 (PDF, 3 poziomy) |
| Powtórka działu: wszystkie pojęcia z podsumowania – elementy układu oddechowego i moczowego z funkcją i przystosowaniem, wdech i wydech, dwa etapy wymiany gazowej, skład powietrza, pojemność płuc, trzy etapy powstawania moczu, mocz pierwotny a ostateczny, choroby obu układów i zasady dbałości o zdrowie | Słowniczek pojęć, Powtórka w tabelach, Jak dbać o układ oddechowy i moczowy | Karty powtórkowe 1–3 (PDF, 3 poziomy) |
Jak się uczyć?
- Przeczytaj ściągę do każdego punktu i przepisz tabelę własnymi słowami – to najlepsza notatka.
- Rozwiąż kartę łatwą do danego tematu i sprawdź się z kluczem. Wynik poniżej 50% oznacza, że warto wrócić do ściągi.
- Na 2–3 dni przed sprawdzianem rozwiąż karty średnie – to poziom typowej klasówki.
- Zaznacz zadania, w których się pomyliłeś(-aś), i wróć do nich po dwóch dniach.
- Na koniec karty zaawansowane: zadania z analizą schematów, planowaniem doświadczeń i uzasadnianiem, jak na egzaminie ósmoklasisty.
📥 Do pobrania – pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne w pakietach od 5 zł
Sprawdź się: karty pracy z działu „Układ oddechowy” – po 3 poziomy do każdego tematu
Do każdego tematu trzy karty PDF (łatwa, średnia, zaawansowana) po 30 zadań z kolorowymi schematami, kluczem odpowiedzi i skalą ocen. Zacznij od tematu, który sprawia najwięcej trudności.
Przeczytaj też
- Budowa układu oddechowego i wentylacja płuc – karty pracy, 3 poziomy
- Wymiana gazowa i pojemność płuc – karty pracy, 3 poziomy
- Zdrowie układu oddechowego – choroby, smog, palenie – karty pracy, 3 poziomy
- Układ wydalniczy – budowa i powstawanie moczu – karty pracy, 3 poziomy
- Zdrowie układu moczowego – badanie moczu, choroby – karty pracy, 3 poziomy
- Powtórka: układ oddechowy i moczowy – karty pracy, 3 poziomy
- Układ krążenia – co trzeba umieć na sprawdzian (NaCoBeZU)
- Układ pokarmowy – co trzeba umieć na sprawdzian (NaCoBeZU)
- Wszystkie materiały z działu „Układ oddechowy”
- Powtórka: układ oddechowy i moczowy – karty pracy klasa 7 (biologia) PDF: 3 poziomy
- Zdrowie układu oddechowego – karty pracy klasa 7 (biologia) PDF: 3 poziomy
- Wymiana gazowa i pojemność płuc – karty pracy klasa 7 (biologia) PDF: 3 poziomy
- Budowa układu oddechowego i wentylacja płuc – karty pracy klasa 7 (biologia) PDF: 3 poziomy
Pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne w pakietach od 5 zł. Zobacz pakiety →
Najczęstsze pytania
Co to jest NaCoBeZU?
Skrót od „Na co będziemy zwracać uwagę” – lista wiadomości i umiejętności, które nauczyciel sprawdza na sprawdzianie. Nasza lista do działu „Układ oddechowy i układ wydalniczy” odpowiada kolejnym tematom z podręcznika do biologii dla klasy 7.
Ile czasu potrzeba na powtórkę działu „Układ oddechowy i układ wydalniczy”?
Najlepiej po 30–40 minut dziennie przez kilka dni: jeden dzień na budowę układu oddechowego i wentylację płuc, kolejne na następne tematy działu, a ostatni na karty zaawansowane z każdego tematu.
Czy lista będzie uzupełniana?
Tak. Dział obejmuje jeszcze wymianę gazową, zdrowie układu oddechowego oraz układ wydalniczy – wiersze z materiałami dopisujemy w miarę publikowania kolejnych kompletów kart.
Kto przygotował ten materiał? Magdalena i Mateusz Kwiecień – twórcy Kwiecień Academy. Na Zadanie na dziś pierwszy PDF na konto jest gratis, kolejne pobierzesz w pakietach od 5 zł. Strona jest w budowie, nowe ćwiczenia dodajemy na bieżąco.