Ból w dole brzucha, stan podgorączkowy, kłopoty z oddawaniem moczu – tak zwykle zaczyna się zakażenie dróg moczowych. To jedna z dwóch chorób układu moczowego, które trzeba znać na sprawdzian w klasie 7. W tej ściądze wyjaśniamy, co je wywołuje, czym różni się zapalenie pęcherza od odmiedniczkowego zapalenia nerek, dlaczego nieleczona angina jest groźna dla nerek i jak się chronić.
W skrócie: zakażenia dróg moczowych wywołują najczęściej bakterie, rzadziej wirusy. Cewka moczowa kobiet jest krótsza niż u mężczyzn, dlatego zakażenia częściej występują u kobiet. Infekcje dolnych dróg moczowych wywołują zapalenie pęcherza moczowego, a infekcje górnych dróg moczowych – odmiedniczkowe zapalenie nerek. Szczególnie niebezpieczne są powikłania po anginie: mogą prowadzić do kłębuszkowego zapalenia nerek, a nawet do ich niewydolności, która bezpośrednio zagraża życiu.
Tabela: zakażenia dróg moczowych w pigułce
| Zagadnienie | Co trzeba wiedzieć? |
|---|---|
| przyczyny | najczęściej bakterie (np. Escherichia coli), rzadziej wirusy |
| kto choruje częściej | kobiety – ich cewka moczowa jest krótsza niż u mężczyzn |
| dolne drogi moczowe | zapalenie pęcherza moczowego |
| górne drogi moczowe | odmiedniczkowe zapalenie nerek |
| objawy | ból w dole brzucha i pleców, gorączka lub stany podgorączkowe, kłopoty z oddawaniem moczu |
| zagrożenia | powikłania po anginie → kłębuszkowe zapalenie nerek → niewydolność nerek |
| jak ustalić patogen | posiew na szalkach z pożywką |
| profilaktyka | higiena okolic intymnych, unikanie wyziębienia, kontrolne badania moczu |
Skąd się bierze zakażenie?
Drogi moczowe to moczowody, pęcherz moczowy i cewka moczowa (ich budowę powtórzysz w ściądze o budowie układu moczowego). Do zakażenia dochodzi, gdy dostaną się do nich drobnoustroje – najczęściej bakterie, takie jak Escherichia coli, rzadziej wirusy. Cewka moczowa kobiet jest krótsza niż u mężczyzn, dlatego zakażenia tego rodzaju częściej występują u kobiet.
Zapalenie pęcherza a odmiedniczkowe zapalenie nerek
Lekarze dzielą zakażenia według miejsca, które obejmują. Infekcje dolnych dróg moczowych wywołują zapalenie pęcherza moczowego. Infekcje górnych dróg moczowych są przyczyną odmiedniczkowego zapalenia nerek – zakażenie dociera wtedy do nerek. Odczuwane dolegliwości mogą być różne i mieć inne nasilenie. Zwykle jest to ból w dole brzucha i pleców, gorączka lub stany podgorączkowe, a także kłopoty z oddawaniem moczu.
Jak lekarz sprawdza, co nas zaatakowało?
Aby określić, jaki patogen jest przyczyną zakażenia, wykonuje się posiew na szalkach z pożywką. Dzięki temu lekarz wie, z czym ma do czynienia, i może dobrać leczenie. Pierwszym krokiem jest zawsze badanie ogólne moczu, w którym niepokoją m.in. liczne leukocyty w osadzie i mętny mocz.
Angina, kłębuszkowe zapalenie nerek i niewydolność
Szczególnie niebezpieczne dla układu moczowego są powikłania po anginie. Mogą prowadzić do kłębuszkowego zapalenia nerek, a nawet do ich niewydolności. Niewydolność nerek jest stanem bezpośrednio zagrażającym życiu, bo nerki przestają oczyszczać krew. Dlatego anginę (o której pisaliśmy w ściądze angina i gruźlica) trzeba leczyć do końca, zgodnie z zaleceniami lekarza, a każdą infekcję – prawidłowo.
Profilaktyka zakażeń dróg moczowych
- Higiena okolic intymnych – bakterie najczęściej wnikają przez cewkę moczową.
- Unikanie wyziębienia dróg moczowych i pęcherza – nie siadaj na kamieniach ani na betonowych schodach, unikaj przechłodzenia okolicy krzyżowej kręgosłupa.
- Kontrolne badania moczu – raz, a najlepiej dwa razy w roku.
- Prawidłowe leczenie wszystkich infekcji, zwłaszcza anginy.
Jak zapamiętać?
- Dolne drogi = pęcherz (zapalenie pęcherza), górne drogi = nerki (odmiedniczkowe zapalenie nerek).
- Bakterie najczęściej, wirusy rzadziej – przykład: E. coli.
- Krótsza cewka = częstsze zakażenia – dlatego kobiety.
- Angina → kłębuszki → niewydolność: łańcuch, którego nie wolno przegapić.
- Trzy B: badaj mocz, bądź higieniczny, bez siadania na zimnym.
📥 Do pobrania – pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne w pakietach od 5 zł
Sprawdź się: karty pracy „Zdrowie układu moczowego – badanie moczu, choroby” – 3 poziomy
Trzy karty PDF dla klasy 7 (łatwa, średnia, zaawansowana), po 30 zadań z kolorowymi schematami i kluczem odpowiedzi.
Przeczytaj też
- Badanie ogólne moczu: normy – barwa, przejrzystość, ciężar właściwy, odczyn, cukier, osad
- Kamica nerkowa: przyczyny, objawy, profilaktyka – szczawiany, fosforany i sól w diecie
- Jak dbać o układ wydalniczy? Nawodnienie, aktywność, profilaktyka i współdziałanie układów narządów
- Angina i gruźlica – przyczyny, objawy, powikłania
- Budowa układu moczowego i nerki
- Karty pracy „Zdrowie układu moczowego – badanie moczu, choroby” – 3 poziomy (PDF)
- Układ wydalniczy i powstawanie moczu – karty pracy, 3 poziomy
- NaCoBeZU: układ oddechowy i wydalniczy – co trzeba umieć na sprawdzian
- NaCoBeZU: układ pokarmowy i moczowy – co trzeba umieć na sprawdzian
- Wszystkie materiały z kategorii „Choroby układu moczowego”
Pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne w pakietach od 5 zł. Zobacz pakiety →
Najczęstsze pytania
Co wywołuje zakażenia dróg moczowych?
Najczęściej bakterie, np. Escherichia coli, rzadziej wirusy. Kobiety chorują częściej, bo ich cewka moczowa jest krótsza niż u mężczyzn.
Czym różni się zapalenie pęcherza od odmiedniczkowego zapalenia nerek?
Zapalenie pęcherza moczowego to skutek infekcji dolnych dróg moczowych, a odmiedniczkowe zapalenie nerek – infekcji górnych dróg moczowych, gdy zakażenie obejmuje nerki.
Dlaczego angina jest groźna dla nerek?
Powikłania po anginie mogą prowadzić do kłębuszkowego zapalenia nerek, a nawet do ich niewydolności – stanu bezpośrednio zagrażającego życiu.
Kto przygotował ten materiał? Magdalena i Mateusz Kwiecień – twórcy Kwiecień Academy. Na Zadanie na dziś pierwszy PDF na konto jest gratis, kolejne pobierzesz w pakietach od 5 zł. Strona jest w budowie, nowe ćwiczenia dodajemy na bieżąco.