Krew może chorować tak samo jak serce czy naczynia. Dwie choroby krwi, które trzeba znać w klasie 7, mają zupełnie różne przyczyny: w anemii brakuje hemoglobiny, a w białaczce szpik produkuje mnóstwo nieprawidłowych krwinek białych. W tej ściądze porównujemy je w jednej tabeli, tłumaczymy, skąd bierze się bladość skóry i dlaczego chory na białaczkę łatwo łapie infekcje, oraz zbieramy zasady profilaktyki chorób krwi.
W skrócie: anemia to obniżony poziom hemoglobiny w erytrocytach – barwnika, który przenosi tlen. Przyczyny: niedobór żelaza w diecie lub nieprawidłowe wchłanianie tego pierwiastka w przewodzie pokarmowym, a także utrata dużej ilości krwi (zranienie, krwotok). Objawy: ogólne osłabienie, szybkie męczenie się, bladość skóry, zawroty głowy, skłonność do omdleń. Białaczka to choroba nowotworowa szpiku kostnego: we krwi pojawia się zbyt dużo białych krwinek, często nieprawidłowo zbudowanych, a brakuje krwinek czerwonych i płytek krwi – cierpią na tym krzepnięcie i odporność. Profilaktyka: zróżnicowane posiłki, okresowe badania krwi, konsultacja z lekarzem przy niepokojących objawach.
Anemia i białaczka – tabela porównawcza
| Cecha | Anemia | Białaczka |
|---|---|---|
| co to jest | za mało hemoglobiny w krwinkach czerwonych (i za mało krwinek czerwonych) | choroba nowotworowa szpiku kostnego, w którym produkowane są krwinki; ma różne rodzaje |
| przyczyny / obraz krwi | niedobór żelaza w diecie lub jego nieprawidłowe wchłanianie w przewodzie pokarmowym; utrata dużej ilości krwi w wyniku zranienia lub krwotoku | we krwi obwodowej zbyt dużo białych krwinek, często nieprawidłowo zbudowanych; brak krwinek czerwonych i płytek krwi |
| objawy | utrzymujące się ogólne osłabienie, szybkie męczenie się, bladość skóry, zawroty głowy, skłonność do omdleń | w początkowej fazie mało specyficzne: zmęczenie, bóle głowy i mięśni |
| zagrożenia | może towarzyszyć innej chorobie krwi – białaczce | upośledzenie funkcji krwi, zwłaszcza krzepnięcia i reakcji odpornościowych |
Anemia: dlaczego brakuje tlenu i koloru?
Hemoglobina to barwnik krwinek czerwonych, który uczestniczy w przenoszeniu tlenu. Gdy w diecie brakuje żelaza albo organizm nie wchłania go prawidłowo, w erytrocytach spada poziom hemoglobiny. Do komórek dociera zbyt mała ilość tlenu, co zaburza ich funkcjonowanie – stąd osłabienie, szybkie męczenie się i zawroty głowy. Obniżony poziom hemoglobiny i krwinek czerwonych tłumaczy też bladość skóry osób z anemią. Choroba może pojawić się także po utracie dużej ilości krwi. O tym, ile erytrocytów powinno być we krwi, przeczytasz w ściądze o morfologii.
Białaczka: za dużo złych krwinek białych
Białaczka to choroba nowotworowa szpiku kostnego – tkanki, w której powstają krwinki. Istnieją różne jej rodzaje. We krwi obwodowej pojawia się zbyt dużo krwinek białych, często nieprawidłowo zbudowanych, a brakuje krwinek czerwonych i płytek krwi. Skutek jest podwójny: bez płytek krew gorzej krzepnie, a nieprawidłowe leukocyty nie bronią organizmu, więc reakcje odpornościowe są upośledzone. Objawy w początkowej fazie są mało specyficzne – zmęczenie, bóle głowy i mięśni – dlatego tak ważne są okresowe badania krwi.
Obraz krwi pod mikroskopem
W krwi prawidłowej pole widzenia wypełniają małe krwinki czerwone, a krwinki białe są pojedyncze. W białaczce obraz się odwraca: dominują duże krwinki białe z ciemnymi jądrami, a czerwonych jest niewiele. Rozpoznanie obrazu A/B to typowe zadanie na poziomie zaawansowanym.
Profilaktyka chorób krwi
- Spożywanie zróżnicowanych i prawidłowo zbilansowanych posiłków – dieta ma dostarczać m.in. żelazo.
- Wykonywanie okresowych badań krwi (morfologia).
- Konsultacja z lekarzem, gdy wystąpią niepokojące objawy albo złe samopoczucie utrzymuje się przez dłuższy czas bez wyraźnej przyczyny.
Jak zapamiętać?
- Anemia = mało żelaza = mało hemoglobiny = mało tlenu = blady i słaby.
- Anemia także po utracie dużej ilości krwi.
- Białaczka = nowotwór szpiku: dużo złych białych, brak czerwonych i płytek.
- Białaczka psuje K i O: Krzepnięcie i Odporność.
- Trzy zasady profilaktyki: talerz, badanie, lekarz.
📥 Do pobrania – pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne w pakietach od 5 zł
Sprawdź się: karty pracy „Choroby układu krążenia i profilaktyka” – 3 poziomy
Trzy karty PDF dla klasy 7 (łatwa, średnia, zaawansowana), po 30 zadań z kolorowymi schematami i kluczem odpowiedzi.
Przeczytaj też
- Ciśnienie krwi i nadciśnienie tętnicze: co oznacza 120/80, normy, przyczyny i zagrożenia
- Miażdżyca: jak powstaje blaszka miażdżycowa i dlaczego kończy się zawałem serca lub udarem
- Morfologia krwi, OB i hematokryt: normy, co mówi wynik i profilaktyka chorób układu krążenia
- Skład krwi: osocze, erytrocyty, leukocyty, płytki
- Krzepnięcie krwi krok po kroku
- Karty pracy „Choroby układu krążenia i profilaktyka” – 3 poziomy (PDF)
- Aktywność fizyczna a układ krążenia – karty pracy, 3 poziomy
- Krew – skład, funkcje, grupy krwi – karty pracy, 3 poziomy
- Serce – budowa i praca – karty pracy, 3 poziomy
- NaCoBeZU: układ krążenia – co trzeba umieć na sprawdzian
- Wszystkie materiały z działu „Układ krwionośny i odpornościowy”
Pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne w pakietach od 5 zł. Zobacz pakiety →
Najczęstsze pytania
Co to jest anemia i jakie są jej przyczyny?
Anemia to obniżenie poziomu hemoglobiny – barwnika krwinek czerwonych przenoszącego tlen. Przyczyny: niedobór żelaza w diecie lub nieprawidłowe wchłanianie tego pierwiastka w przewodzie pokarmowym, a także utrata dużej ilości krwi w wyniku zranienia lub krwotoku.
Jakie są objawy anemii?
Utrzymujące się ogólne osłabienie, szybkie męczenie się, bladość skóry, zawroty głowy i skłonność do omdleń. Bladość wynika z obniżonego poziomu hemoglobiny i krwinek czerwonych.
Co to jest białaczka?
Choroba nowotworowa szpiku kostnego, w którym produkowane są krwinki. We krwi pojawia się zbyt dużo białych krwinek, często nieprawidłowo zbudowanych, a brakuje krwinek czerwonych i płytek krwi, co upośledza krzepnięcie i reakcje odpornościowe. Początkowe objawy są mało specyficzne: zmęczenie, bóle głowy i mięśni.
Kto przygotował ten materiał? Magdalena i Mateusz Kwiecień – twórcy Kwiecień Academy. Na Zadanie na dziś pierwszy PDF na konto jest gratis, kolejne pobierzesz w pakietach od 5 zł. Strona jest w budowie, nowe ćwiczenia dodajemy na bieżąco.