Przygotowaliśmy karty pracy „Serce – budowa i praca” dla klasy 7 w trzech poziomach trudności. To drugi temat działu „Układ krążenia”: z jakiej tkanki zbudowane jest serce i co je chroni, jak wyglądają cztery jamy serca i dlaczego lewa komora ma najgrubszą ścianę, do czego służą zastawki, co dzieje się w kolejnych fazach pracy serca, co lekarz słyszy w stetoskopie, kiedy potrzebna jest sztuczna zastawka, a kiedy rozrusznik, oraz jak zobaczyć własne tętno za pomocą plasteliny i wykałaczki. Każda karta to 30 zadań w PDF: zadania wyboru, prawda/fałsz, zadania otwarte i kolorowy schemat do podpisania, z kluczem odpowiedzi i skalą ocen. Uczeń wybiera poziom do nauki, rodzic ma klucz do sprawdzenia, a nauczyciel – gotową kartkówkę lub pracę domową.
W skrócie: temat obejmuje budowę serca (tkanka mięśniowa poprzecznie prążkowana serca, osierdzie, 4 jamy: 2 przedsionki i 2 komory, przegroda, naczynia wieńcowe), grubość ścian przystosowaną do funkcji (przedsionki cienkie, komory grube, lewa komora najgrubsza), zastawki przedsionkowo-komorowe, aortalną i pnia płucnego, jednokierunkowy przepływ krwi od przedsionków do komór, fazy pracy serca (pauza, skurcz przedsionków, skurcz komór), pierwszy i drugi ton serca, wady zastawek, sztuczną zastawkę i rozrusznik, liczby o pracy serca (ponad 100 tys. skurczów i ok. 3780 l krwi na dobę) oraz doświadczenie „Czy tętno można zobaczyć?”. Trzy karty PDF: 4, 6 i 7 stron A4, po 30 zadań (47, 55 i 69 pkt). Pierwszy PDF gratis po założeniu konta.
📥 Do pobrania – pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne w pakietach od 5 zł. Każdy poziom to osobny plik.
Karta 1. Poziom łatwy – 30 zadań, 47 pkt, 4 strony
14 zadań wyboru, 6 prawda/fałsz, 10 otwartych (w tym kolorowy przekrój serca z elementami 1–6 do podpisania, uzupełnianie zdań z ramki, tabela grubości ścian). Dla ucznia, który dopiero poznaje temat. Czas: 40 minut.
📥 Do pobrania – pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne w pakietach od 5 zł. Każdy poziom to osobny plik.
Karta 2. Poziom średni – 30 zadań, 55 pkt, 6 stron
12 zadań wyboru, 6 prawda/fałsz, 12 otwartych (schemat trzech etapów pracy serca, tabela zastawek, obliczenie ilości krwi na godzinę, błąd w zdaniu, doświadczenie z patyczkiem na nadgarstku, droga krwi przez prawą część serca). Poziom sprawdzianu. Czas: 45 minut.
📥 Do pobrania – pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne w pakietach od 5 zł. Każdy poziom to osobny plik.
Karta 3. Poziom zaawansowany – 30 zadań, 69 pkt, 7 stron
10 zadań wyboru, 6 prawda/fałsz, 14 otwartych, w tym „Dla mistrza”: schemat lewej części serca w fazie skurczu z zastawkami, porównanie komór w tabeli, dwa błędy w tekście, objętość krwi na jeden skurcz, tony serca, diagnoza dwóch pacjentów, projekt doświadczenia z tętnem po wysiłku. Na szóstkę i pod egzamin. Czas: 50 minut.
Co jest w kartach?
| Karta | Wybór A–D | Prawda/fałsz | Otwarte | Punkty | Strony |
|---|---|---|---|---|---|
| 1. Łatwy | 14 | 6 | 10 | 47 | 4 |
| 2. Średni | 12 | 6 | 12 | 55 | 6 |
| 3. Zaawansowany | 10 | 6 | 14 | 69 | 7 |
Lista zagadnień z materiałami
Do każdego zagadnienia z tematu przygotowaliśmy krótką ściągę (artykuł z tabelą i sposobem na zapamiętanie) oraz wskazaliśmy, która karta sprawdza je najdokładniej.
| Zagadnienie | Ściąga | Karta |
|---|---|---|
| Budowa serca: mięsień sercowy, osierdzie, 4 jamy (2 przedsionki, 2 komory), przegroda, wielkość i masa serca | Budowa serca | Karta 1 (zad. 1–5, 10, 12, 15, 18, 21–23, 29), Karta 2 (zad. 13), Karta 3 (zad. 8–10, 16, 25, 29–30) |
| Grubość ścian a funkcja: przedsionki, prawa komora, lewa komora | Budowa serca | Karta 1 (zad. 8–9, 16, 25, 28), Karta 2 (zad. 1, 23, 26), Karta 3 (zad. 1, 13, 18, 25) |
| Naczynia wieńcowe – skąd serce bierze krew dla siebie | Budowa serca | Karta 1 (zad. 11, 26), Karta 2 (zad. 18), Karta 3 (zad. 26, 29) |
| Zastawki przedsionkowo-komorowe, aortalna i pnia płucnego; krew płynie od przedsionków do komór | Zastawki serca | Karta 1 (zad. 6–7, 14, 17, 19, 21–22, 24), Karta 2 (zad. 2–4, 6, 13–14, 16, 19–21, 24–25, 29), Karta 3 (zad. 2, 8, 11, 14–15, 17, 19, 27–28) |
| Wady zastawek (niedomykalność), sztuczna zastawka, rozrusznik serca | Zastawki serca | Karta 1 (zad. 13), Karta 2 (zad. 5, 17, 28), Karta 3 (zad. 3–4, 21, 24, 30) |
| Fazy pracy serca: pauza, skurcz przedsionków, skurcz komór | Cykl pracy serca i tony serca | Karta 1 (zad. 19), Karta 2 (zad. 2, 9, 12, 14–15, 19, 21, 25, 30), Karta 3 (zad. 5–6, 11–12, 17, 19, 22, 28, 30) |
| Tony serca – co słyszy lekarz w stetoskopie | Cykl pracy serca i tony serca | Karta 2 (zad. 7–8, 15), Karta 3 (zad. 5–6, 14, 22, 29–30) |
| Liczby o pracy serca: ponad 100 tys. skurczów i ok. 3780 l krwi na dobę, 342 g – obliczenia | Czy tętno można zobaczyć? | Karta 1 (zad. 18, 20, 27), Karta 2 (zad. 10, 22), Karta 3 (zad. 7, 20, 30) |
| Doświadczenie „Czy tętno można zobaczyć?” – plastelina, wykałaczka, tętnica promieniowa | Czy tętno można zobaczyć? | Karta 1 (zad. 30), Karta 2 (zad. 11, 27), Karta 3 (zad. 23) |
Przykładowe zadania z odpowiedziami
| Poziom | Zadanie | Odpowiedź |
|---|---|---|
| łatwy | Najgrubszą ścianę ma: A. prawa komora, B. lewa komora, C. prawy przedsionek, D. lewy przedsionek | B – lewa komora, bo musi wprawić w ruch większą ilość krwi i wypchnąć ją na większą odległość niż prawa komora. |
| średni | Wyjaśnij, dlaczego podczas skurczu komór krew nie cofa się do przedsionków. | Gdy komory się kurczą, rośnie w nich ciśnienie i zastawki przedsionkowo-komorowe zamykają się; zamknięte zastawki nie przepuszczają krwi z powrotem, więc może ona popłynąć tylko do naczyń – aorty i pnia płucnego. |
| zaawansowany | Serce przepompowuje ok. 3780 l krwi na dobę, kurcząc się ok. 100 tys. razy. Ile krwi przepływa przez nie podczas jednego skurczu? | 3780 l = 3 780 000 cm³; 3 780 000 cm³ : 100 000 = 37,8 cm³, czyli ok. 38 cm³ krwi na jeden skurcz. |
Jak korzystać z trzech poziomów?
- Zacznij od karty łatwej, żeby sprawdzić, czy uczeń zna cztery jamy serca, wie, co robi przegroda, osierdzie i zastawki, i pamięta, że krew płynie od przedsionków do komór. Wynik poniżej 50% oznacza, że warto najpierw przeczytać ściągi z tabeli powyżej.
- Kartę średnią rozwiąż na 2–3 dni przed sprawdzianem; to poziom typowej klasówki z tematu, z tabelą zastawek, schematem faz pracy serca, tonami serca i obliczeniem.
- Kartę zaawansowaną zostaw na koniec: zadania wymagają analizy schematu zastawek, poprawiania błędów, diagnozy pacjentów i uzasadniania, jak na egzaminie ósmoklasisty.
- Rodzicu: w kluczu przy zadaniach otwartych są przykładowe odpowiedzi i liczba punktów za każdy element, więc sprawdzenie zajmie kilka minut. Doświadczenie z plasteliną i wykałaczką warto zrobić razem w domu – zajmuje pięć minut.
- Nauczyciel może dać uczniom różne poziomy w jednej klasie; wszystkie karty mają ten sam temat i podobną budowę.
Skala ocen
| Ocena | Karta 1 (47 pkt) | Karta 2 (55 pkt) | Karta 3 (69 pkt) |
|---|---|---|---|
| celujący | od 42 | od 50 | od 62 |
| bardzo dobry | od 38 | od 44 | od 55 |
| dobry | od 33 | od 38 | od 48 |
| dostateczny | od 24 | od 28 | od 34 |
| dopuszczający | od 14 | od 16 | od 21 |
Inne materiały z działu „Układ krążenia”
- Budowa serca: cztery jamy, przegroda, osierdzie i grubość ścian (ściąga)
- Zastawki serca – jak działają, wady zastawek i rozrusznik (ściąga)
- Cykl pracy serca i tony serca (ściąga)
- Doświadczenie: czy tętno można zobaczyć? (ściąga)
- Budowa układu krążenia – karty pracy, 3 poziomy
- Mały i duży obieg krwi – droga krwi przez serce (ściąga)
- Układ krążenia – co trzeba umieć na sprawdzian? (NaCoBeZU)
- Wszystkie materiały z działu „Układ krwionośny i odpornościowy”
Najczęstsze pytania
Jak pobrać karty pracy „Serce – budowa i praca”?
Kliknij przycisk pobierania przy wybranej karcie. Po założeniu konta pierwszy PDF dostajesz gratis, kolejne pobrania kupujesz w pakietach od 5 zł (1, 3 lub 5 plików). Każdy poziom to osobny plik PDF i osobne pobranie.
Czy do kart są odpowiedzi?
Tak. Każda karta kończy się kluczem odpowiedzi z punktacją za poszczególne zadania i skalą ocen. W zadaniach otwartych uznajemy każdą odpowiedź poprawną merytorycznie, także sformułowaną innymi słowami.
Czym różnią się trzy poziomy?
Poziom łatwy sprawdza podstawy: z czego zbudowane jest serce, cztery jamy, przegroda, osierdzie, zastawki, kierunek przepływu krwi, naczynia wieńcowe. Poziom średni to typowy sprawdzian: tabela zastawek, trzy etapy pracy serca na schemacie, tony serca, obliczenie ilości krwi na godzinę, doświadczenie z tętnem. Poziom zaawansowany wymaga analizy schematu zastawek w fazie skurczu, poprawiania błędów w tekście, diagnozy pacjentów (sztuczna zastawka czy rozrusznik), projektu doświadczenia i uzasadniania związku budowy z funkcją.
Dla której klasy są te karty?
Dla klasy 7 szkoły podstawowej, dział „Układ krążenia” (biologia). Budowa i praca serca to także stały temat egzaminu ósmoklasisty, dlatego poziom zaawansowany sprawdzi się przy powtórce.
Ile czasu zajmuje rozwiązanie jednej karty?
Około 40 minut (poziom łatwy), 45 minut (średni) i 50 minut (zaawansowany). Każda karta ma 30 zadań.