Ból gardła tak silny, że trudno przełknąć ślinę, i wysoka gorączka – to angina. Kaszel, który nie mija tygodniami, osłabienie i lekko podwyższona temperatura – to może być gruźlica. Obie choroby łączy jedno: wywołują je bakterie, więc w odróżnieniu od grypy leczy się je antybiotykami. W tej ściądze zestawiamy anginę i gruźlicę w jednej tabeli i wyjaśniamy, dlaczego gruźlicę nazywa się chorobą społeczną.
W skrócie: anginę wywołują bakterie – paciorkowce, które powodują ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła. Na migdałkach pojawiają się ropne nacieki, połykanie jest bolesne, występują wysoka gorączka, kaszel, wymioty, ból brzucha, głowy, mięśni i stawów. Nieleczona może prowadzić do zapalenia zatok, ucha, płuc, opon mózgowo-rdzeniowych, a nawet serca; leczenie najczęściej wymaga antybiotyków. Gruźlicę wywołują prątki gruźlicy, zakażenie następuje drogą kropelkową (rzadziej pokarmową); sprzyjają jej niedożywienie, złe warunki mieszkaniowe i sanitarne oraz duże skupiska ludzi, dlatego to choroba społeczna. Objawy: utrzymujący się kaszel, osłabienie, stany podgorączkowe. Chronią przed nią szczepienia ochronne noworodków i niemowląt.
Angina i gruźlica – tabela porównawcza
| Cecha | Angina | Gruźlica |
|---|---|---|
| przyczyna | bakterie – paciorkowce | bakterie – prątki gruźlicy |
| droga zakażenia | kropelkowa – chory przez cały okres choroby rozsiewa bakterie | kropelkowa (chory kaszląc i kichając wydziela prątki), rzadziej pokarmowa |
| co atakuje | migdałki podniebienne i błonę śluzową gardła | płuca |
| objawy | ropne nacieki na migdałkach, silny ból, utrudnione połykanie; wysoka gorączka, kaszel, wymioty, ból brzucha, głowy, mięśni i stawów | utrzymujący się kaszel, osłabienie, stany podgorączkowe |
| zagrożenia | powikłania: zapalenie zatok, ucha, płuc, opon mózgowo-rdzeniowych, a nawet serca | prątki odporne na wysuszenie – miesiącami bytują w kurzu, nie tracąc zdolności zakażania; chory może zakazić wiele osób |
| kiedy najczęściej | okres jesienno-zimowy i wczesna wiosna | sprzyjają: niedożywienie, złe warunki mieszkaniowe i sanitarne, duże skupiska ludzi, wyniszczający tryb życia |
| leczenie | bezwzględnie według zaleceń lekarza, najczęściej antybiotyki | leczenie zlecone przez lekarza (choroba bakteryjna) |
| profilaktyka | unikanie kontaktu z chorymi i dużych skupisk ludzi; higiena, np. częste mycie rąk; zdrowy tryb życia | szczepienia ochronne noworodków i niemowląt; zdrowy tryb życia |
Angina – ropne migdałki i groźne powikłania
Anginę wywołują paciorkowce – bakterie, które powodują ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła. Na migdałkach pojawiają się ropne nacieki, powodujące silny ból i utrudniające połykanie. Ropne zakażenie wywołuje wysoką gorączkę, kaszel, wymioty, ból brzucha oraz ból głowy, mięśni i stawów. Nieleczona angina może prowadzić do groźnych powikłań: zapalenia zatok, ucha, płuc, opon mózgowo-rdzeniowych, a nawet serca. Osoba chora przez cały okres trwania anginy rozsiewa w otoczeniu chorobotwórcze bakterie drogą kropelkową. Zachorowaniom sprzyjają okres jesienno-zimowy i wczesna wiosna. Bezwzględnie trzeba przestrzegać zaleconego przez lekarza leczenia, które najczęściej wymaga podawania antybiotyków.
Gruźlica – dlaczego to choroba społeczna?
Gruźlicę wywołują bakterie – prątki gruźlicy. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową, rzadziej pokarmową. Źródłem zakażenia są chorzy, którzy mówiąc, kaszląc czy kichając, wydzielają znaczne ilości prątków – jeden chory może zakazić wiele osób mających z nim kontakt. Zachorowaniu sprzyjają niedożywienie, złe warunki mieszkaniowe i sanitarne, duże skupiska ludzkie, wyniszczający tryb życia. Ze względu na sposób zakażania, przebieg i skutki gruźlicę zaliczamy do chorób społecznych. Objawy – utrzymujący się kaszel, osłabienie, stany podgorączkowe – są mało charakterystyczne, dlatego nie wolno ich lekceważyć. Prątki gruźlicy są wyjątkowo odporne na wysuszenie: mogą przez wiele miesięcy bytować w kurzu, nie tracąc zdolności zakażania.
Szczepienia
Podstawą profilaktyki gruźlicy są szczepienia ochronne noworodków i niemowląt oraz zdrowy tryb życia (wysypianie się, codzienna aktywność fizyczna, spożywanie warzyw i owoców). To jedyna z czterech chorób opisanych w tym temacie, przed którą chroni szczepionka – warto to zapamiętać do zadania „porównaj profilaktykę”.
Jak zapamiętać?
- Angina = paciorkowce = ropa na migdałkach. Pacior-kowce układają się jak paciorki różańca – w łańcuszki.
- Gruźlica = prątki = kaszel tygodniami + stan podgorączkowy.
- Obie to bakterie → obie leczy lekarz, anginę najczęściej antybiotykiem; grypy (wirus) antybiotykiem nie leczymy.
- Powikłania anginy idą „od głowy w dół”: zatoki – ucho – płuca – opony – serce.
- Gruźlica: społeczna, bo zależy od warunków życia; szczepienie w pierwszych tygodniach życia.
📥 Do pobrania – pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne w pakietach od 5 zł
Sprawdź się: karty pracy „Zdrowie układu oddechowego” – 3 poziomy
Trzy karty PDF dla klasy 7 (łatwa, średnia, zaawansowana), po 30 zadań z kolorowymi schematami i kluczem odpowiedzi.
Przeczytaj też
- Infekcje wirusowe dróg oddechowych
- Palenie papierosów: substancje z dymu, POChP, rozedma, nowotwory płuc i bierne palenie
- Zanieczyszczenia powietrza i smog: biologiczne, pyłowe, przemysłowe – skąd się biorą i jak szkodzą
- Drogi oddechowe: jama nosowa, gardło, krtań, tchawica, oskrzela
- Budowa płuc: pęcherzyki płucne, płaty, opłucna
- Karty pracy „Zdrowie układu oddechowego” – 3 poziomy (PDF)
- Wymiana gazowa i pojemność płuc – karty pracy, 3 poziomy
- NaCoBeZU: układ oddechowy i wydalniczy – co trzeba umieć na sprawdzian
- Wszystkie materiały z działu „Układ oddechowy”
Pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne w pakietach od 5 zł. Zobacz pakiety →
Najczęstsze pytania
Co wywołuje anginę i jak się ją leczy?
Anginę wywołują bakterie – paciorkowce, powodujące ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła. Leczenie zaleca lekarz; najczęściej wymaga ono podawania antybiotyków, których trzeba bezwzględnie przestrzegać.
Dlaczego gruźlica to choroba społeczna?
Bo zachorowaniu sprzyjają warunki życia: niedożywienie, złe warunki mieszkaniowe i sanitarne, duże skupiska ludzi i wyniszczający tryb życia, a jeden chory, kaszląc i kichając, może zakazić wiele osób.
Jak chronić się przed gruźlicą?
Podstawą są szczepienia ochronne noworodków i niemowląt oraz zdrowy tryb życia. Prątki gruźlicy są odporne na wysuszenie i miesiącami przetrwają w kurzu, dlatego ważne są też dobre warunki sanitarne.
Kto przygotował ten materiał? Magdalena i Mateusz Kwiecień – twórcy Kwiecień Academy. Na Zadanie na dziś pierwszy PDF na konto jest gratis, kolejne pobierzesz w pakietach od 5 zł. Strona jest w budowie, nowe ćwiczenia dodajemy na bieżąco.