Przygotowaliśmy karty pracy „Trawienie i wchłanianie pokarmu” dla klasy 7 w trzech poziomach trudności. To czwarty temat działu „Układ pokarmowy”: co dzieje się z kanapką w jamie ustnej, żołądku, dwunastnicy i jelicie cienkim, jakie enzymy rozkładają cukry, białka i tłuszcze, jaką rolę odgrywają żółć i sok trzustkowy, jak zbudowany jest kosmek jelitowy i którędy produkty trawienia trafiają do krwi i limfy. Każda karta to 30 zadań w PDF: zadania wyboru, prawda/fałsz, zadania otwarte i kolorowy schemat do podpisania, z kluczem odpowiedzi i skalą ocen. Uczeń wybiera poziom do nauki, rodzic ma klucz do sprawdzenia, a nauczyciel – gotową kartkówkę lub pracę domową.
W skrócie: temat obejmuje trawienie mechaniczne i chemiczne, enzymy trawienne (amylaza ślinowa, pepsyna, trypsyna, lipaza, amylaza trzustkowa, enzymy soku jelitowego) i miejsca ich działania, rolę kwasu solnego, żółci i soku trzustkowego, produkty końcowe trawienia (cukry proste, aminokwasy, glicerol i kwasy tłuszczowe), wchłanianie w kosmkach jelitowych do krwi i limfy, funkcje jelita grubego oraz doświadczenie ze śliną, skrobią i płynem Lugola. Trzy karty PDF: 5, 6 i 6 stron A4, po 30 zadań (47, 54 i 68 pkt). Pierwszy PDF gratis po założeniu konta.
📥 Do pobrania – pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne w pakietach od 5 zł. Każdy poziom to osobny plik.
Karta 1. Poziom łatwy – 30 zadań, 47 pkt, 5 stron
14 zadań wyboru, 6 prawda/fałsz, 10 otwartych (w tym kolorowy schemat przewodu pokarmowego z odcinkami 1–5: co i gdzie jest trawione). Dla ucznia, który dopiero poznaje temat. Czas: 40 minut.
📥 Do pobrania – pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne w pakietach od 5 zł. Każdy poziom to osobny plik.
Karta 2. Poziom średni – 30 zadań, 54 pkt, 6 stron
12 zadań wyboru, 6 prawda/fałsz, 12 otwartych (schemat kosmka jelitowego z drogami A i B, tabela enzymów, kanapka z serem krok po kroku, doświadczenie ze śliną, błąd w zdaniu, żółtaczka). Poziom sprawdzianu. Czas: 45 minut.
📥 Do pobrania – pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne w pakietach od 5 zł. Każdy poziom to osobny plik.
Karta 3. Poziom zaawansowany – 30 zadań, 68 pkt, 6 stron
10 zadań wyboru, 6 prawda/fałsz, 14 otwartych, w tym „Dla mistrza”: analiza próbówek po płynie Lugola, droga skrobi do komórki mięśnia, porównanie trawienia białek i tłuszczów, błędy w tekście, celiakia a kosmki, projekt doświadczenia z sokiem z ananasa. Na szóstkę i pod egzamin. Czas: 50 minut.
Co jest w kartach?
| Karta | Wybór A–D | Prawda/fałsz | Otwarte | Punkty | Strony |
|---|---|---|---|---|---|
| 1. Łatwy | 14 | 6 | 10 | 47 | 5 |
| 2. Średni | 12 | 6 | 12 | 54 | 6 |
| 3. Zaawansowany | 10 | 6 | 14 | 68 | 6 |
Lista zagadnień z materiałami
Do każdego zagadnienia z tematu przygotowaliśmy krótką ściągę (artykuł z tabelą i sposobem na zapamiętanie) oraz wskazaliśmy, która karta sprawdza je najdokładniej.
| Zagadnienie | Ściąga | Karta |
|---|---|---|
| Trawienie mechaniczne i chemiczne, enzymy trawienne – co, gdzie, na co | Enzymy trawienne | Karta 1 (zad. 1–8, 22–23), Karta 2 (zad. 1–3, 20–21), Karta 3 (zad. 1–3, 18–19) |
| Żołądek: kwas solny, pepsyna, śluz | Enzymy trawienne | Karta 1 (zad. 5–6, 25), Karta 2 (zad. 2), Karta 3 (zad. 2, 21) |
| Dwunastnica: żółć, sok trzustkowy, trawienie tłuszczów | Żółć i sok trzustkowy | Karta 1 (zad. 7, 24), Karta 2 (zad. 3–5, 22, 25, 29), Karta 3 (zad. 6, 10, 24) |
| Produkty końcowe trawienia cukrów, białek i tłuszczów | Enzymy trawienne | Karta 1 (zad. 9–10, 23), Karta 2 (zad. 6, 28), Karta 3 (zad. 19, 25) |
| Wchłanianie: kosmki jelitowe, krew i limfa | Wchłanianie i kosmki jelitowe | Karta 1 (zad. 11–12, 26–27), Karta 2 (zad. 7–9, 19, 24), Karta 3 (zad. 4–5, 22, 28) |
| Jelito grube: woda, bakterie, kał | Wchłanianie i kosmki jelitowe | Karta 1 (zad. 13, 28), Karta 2 (zad. 10, 26), Karta 3 (zad. 9, 27) |
| Doświadczenie: czy ślina trawi skrobię (płyn Lugola) | Doświadczenie ze śliną i skrobią | Karta 1 (zad. 29), Karta 2 (zad. 12, 23), Karta 3 (zad. 7, 17, 23, 26) |
Przykładowe zadania z odpowiedziami
| Poziom | Zadanie | Odpowiedź |
|---|---|---|
| łatwy | Lipaza to enzym, który rozkłada: A. białka, B. sole mineralne, C. tłuszcze, D. cukry | C – tłuszcze (na glicerol i kwasy tłuszczowe) |
| średni | Wyjaśnij, dlaczego trawienie tłuszczów rozpoczyna się dopiero w dwunastnicy. | Dopiero tam działa żółć, która rozbija tłuszcz na drobne kropelki, i lipaza z soku trzustkowego, która je rozkłada; w ślinie i soku żołądkowym nie ma enzymu trawiącego tłuszcze. |
| zaawansowany | Dwie próbówki po dodaniu płynu Lugola: jedna jasna, druga granatowa. Która zawierała skrobię ze śliną? | Jasna – amylaza ze śliny rozłożyła skrobię, więc jod nie miał czego zabarwić; granatowa to próba kontrolna (skrobia z wodą), w której skrobia pozostała nienaruszona. |
Jak korzystać z trzech poziomów?
- Zacznij od karty łatwej, żeby sprawdzić, czy uczeń wie, co rozkłada amylaza, pepsyna i lipaza oraz co powstaje z cukrów, białek i tłuszczów. Wynik poniżej 50% oznacza, że warto najpierw przeczytać ściągi z tabeli powyżej.
- Kartę średnią rozwiąż na 2–3 dni przed sprawdzianem; to poziom typowej klasówki z tematu, z tabelą enzymów, schematem kosmka i doświadczeniem ze śliną.
- Kartę zaawansowaną zostaw na koniec: zadania wymagają analizy wyników doświadczenia, poprawiania błędów i uzasadniania, jak na egzaminie ósmoklasisty.
- Rodzicu: w kluczu przy zadaniach otwartych są przykładowe odpowiedzi i liczba punktów za każdy element, więc sprawdzenie zajmie kilka minut.
- Nauczyciel może dać uczniom różne poziomy w jednej klasie; wszystkie karty mają ten sam temat i podobną budowę.
Skala ocen
| Ocena | Karta 1 (47 pkt) | Karta 2 (54 pkt) | Karta 3 (68 pkt) |
|---|---|---|---|
| celujący | od 42 | od 49 | od 61 |
| bardzo dobry | od 38 | od 43 | od 54 |
| dobry | od 33 | od 38 | od 48 |
| dostateczny | od 24 | od 27 | od 34 |
| dopuszczający | od 14 | od 16 | od 20 |
Inne materiały z działu „Układ pokarmowy”
- Enzymy trawienne: amylaza, pepsyna, trypsyna, lipaza – tabela (ściąga)
- Żółć i sok trzustkowy – trawienie w dwunastnicy (ściąga)
- Wchłanianie, kosmki jelitowe i jelito grube (ściąga)
- Doświadczenie: czy ślina trawi skrobię? Płyn Lugola (ściąga)
- Budowa układu pokarmowego – karty pracy, 3 poziomy
- Składniki pokarmowe – karty pracy, 3 poziomy
- Witaminy i sole mineralne – karty pracy, 3 poziomy
- Wszystkie materiały z działu „Układ pokarmowy i moczowy”
Najczęstsze pytania
Jak pobrać karty pracy „Trawienie i wchłanianie pokarmu”?
Kliknij przycisk pobierania przy wybranej karcie. Po założeniu bezpłatnego konta pierwszy PDF dostajesz gratis, kolejne pobrania kupujesz w pakietach od 5 zł (1, 3 lub 5 plików). Każdy poziom to osobny plik PDF i osobne pobranie.
Czy do kart są odpowiedzi?
Tak. Każda karta kończy się kluczem odpowiedzi z punktacją za poszczególne zadania i skalą ocen. W zadaniach otwartych uznajemy każdą odpowiedź poprawną merytorycznie, także sformułowaną innymi słowami.
Czym różnią się trzy poziomy?
Poziom łatwy sprawdza podstawy: co to trawienie, gdzie się zaczyna, jakie enzymy działają w ślinie, żołądku i dwunastnicy, co powstaje z cukrów, białek i tłuszczów, do czego służą kosmki. Poziom średni to typowy sprawdzian: tabela enzymów, rola żółci, schemat kosmka, droga do krwi i limfy, doświadczenie ze śliną, żółtaczka. Poziom zaawansowany wymaga analizy doświadczeń, poprawiania błędów w tekście, śledzenia drogi skrobi do komórki mięśnia i uzasadniania związku budowy z funkcją.
Dla której klasy są te karty?
Dla klasy 7 szkoły podstawowej, dział „Układ pokarmowy” (biologia). Trawienie, enzymy i wchłanianie to także stały temat egzaminu ósmoklasisty, dlatego poziom zaawansowany sprawdzi się przy powtórce.
Ile czasu zajmuje rozwiązanie jednej karty?
Około 40 minut (poziom łatwy), 45 minut (średni) i 50 minut (zaawansowany). Każda karta ma 30 zadań.