Dzięki stawom możemy biegać, pisać, rzucać piłką i kręcić głową. Każdy staw ma podobną budowę, ale kształt powierzchni stawowych decyduje o tym, jakie ruchy są możliwe.
W skrócie: Staw składa się z powierzchni stawowych (główki i panewki) pokrytych chrząstką, torebki stawowej, jamy stawowej z mazią i więzadeł. Rodzaje stawów: kulisty (barkowy, biodrowy), zawiasowy (łokciowy, kolanowy, międzypaliczkowe), siodełkowy (kciuka), obrotowy (między 1. a 2. kręgiem szyjnym).
Budowa stawu
| Element | Funkcja |
|---|---|
| główka i panewka stawowa | dopasowane powierzchnie kości, które się stykają |
| chrząstka stawowa | zmniejsza tarcie, amortyzuje |
| torebka stawowa | otacza staw, łączy kości |
| maź stawowa | „smaruje” staw, odżywia chrząstkę |
| więzadła | wzmacniają staw, ograniczają nadmierne ruchy |
Rodzaje stawów
| Staw | Ruchy | Przykład |
|---|---|---|
| kulisty | we wszystkich kierunkach, także obroty | barkowy, biodrowy |
| zawiasowy | zginanie i prostowanie w jednej płaszczyźnie | łokciowy, kolanowy, międzypaliczkowe |
| siodełkowy | w dwóch płaszczyznach | nadgarstkowo-śródręczny kciuka |
| obrotowy | obrót wokół osi | między kręgiem szczytowym i obrotowym |
📥 Do pobrania – pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne od 5 zł
Sprawdź się: Test 5 – Rodzaje i budowa stawów
Test PDF dla klasy 7: 30 pytań (wybór, prawda/fałsz, otwarte) z kluczem odpowiedzi.
Przeczytaj też
- Budowa szkieletu człowieka – czaszka, kręgosłup, klatka piersiowa i kończyny
- Kształty kości: długie, płaskie, krótkie i różnokształtne – przykłady
- Funkcje szkieletu – 5 zadań układu kostnego
- Układ ruchu – co trzeba umieć na sprawdzian
- Test: Aktywność fizyczna i pierwsza pomoc w urazach układu ruchu – biologia, klasa 7 (30 pytań, PDF)
- Test: Rodzaje i budowa stawów – biologia, klasa 7 (30 pytań, PDF)
- Test: Kształty i budowa kości – biologia, klasa 7 (30 pytań, PDF)
- Test: Funkcje szkieletu i połączenia kości – biologia, klasa 7 (30 pytań, PDF)
Pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne w pakietach od 5 zł. Zobacz pakiety →
Najczęstsze pytania
Jakim stawem jest kolano?
W szkole kolano zalicza się do stawów zawiasowych – umożliwia głównie zginanie i prostowanie nogi (w zgięciu możliwe są też niewielkie obroty).
Dlaczego staw barkowy łatwo się zwichnąć?
Ma płytką panewkę i luźną torebkę – dzięki temu jest bardzo ruchliwy, ale mniej stabilny niż staw biodrowy.
Co to jest maź stawowa?
Płyn wypełniający jamę stawową. Zmniejsza tarcie i odżywia chrząstkę stawową.
Kto przygotował ten materiał? Magdalena i Mateusz Kwiecień – twórcy Kwiecień Academy. Na Zadanie na dziś pierwszy PDF na konto jest darmowy, kolejne pobierzesz w pakietach od 5 zł. Strona jest w budowie, nowe ćwiczenia dodajemy na bieżąco.