Skóra chroni organizm, ale sama też może zostać uszkodzona przez temperaturę. Zbyt wysoka temperatura, niektóre substancje chemiczne lub prąd powodują oparzenia. Niska temperatura zaburza przepływ krwi w naczyniach skóry i prowadzi do odmrożeń. Najbardziej narażone na odmrożenie są nos, uszy, policzki oraz palce rąk i stóp.
W skrócie: oparzenia i odmrożenia mają po 4 stopnie (od 1. najlżejszego do 4. najcięższego); przy lekkich wystarczy pierwsza pomoc, ciężkie wymagają lekarza, czasem przeszczepu skóry. Oparzenie chłodzisz zimną wodą, odmrożenie ogrzewasz stopniowo i bez pocierania.
Oparzenie i odmrożenie – porównanie
| Oparzenie | Odmrożenie | |
|---|---|---|
| przyczyna | wysoka temperatura, substancje chemiczne, prąd | niska temperatura – zaburzenia przepływu krwi w naczyniach skóry |
| co decyduje o ciężkości | rodzaj i czas działania czynnika | rodzaj i czas działania czynnika |
| stopnie | 1. – 4. | 1. – 4. |
| pierwsza pomoc | chłodzenie uszkodzonego miejsca zimną wodą; przy pęcherzach jałowy opatrunek i lekarz | stopniowe ogrzewanie uszkodzonych części ciała, bez pocierania skóry; po ogrzaniu jałowy opatrunek |
| czego nie robić | nie przebijać pęcherzy, nie smarować tłuszczem | nie rozcierać (śniegiem ani rękami), nie wkładać do gorącej wody |
| ciężkie przypadki | interwencja lekarza, czasem przeszczep skóry (z innej części ciała pacjenta lub od dawcy); komórki nabłonka można namnożyć w laboratorium | interwencja lekarza |
Pierwsza pomoc krok po kroku
- Oparzenie: odsuń od źródła ciepła → chłodź zimną (nie lodowatą) wodą kilkanaście minut → jeśli są pęcherze, nie przebijaj, załóż jałowy opatrunek i zgłoś się do lekarza.
- Odmrożenie: przejdź do ciepłego pomieszczenia → ogrzewaj stopniowo (ciepłe, nie gorące otoczenie, ciepły napój) → nie pocieraj skóry, bo jest bardzo podatna na uszkodzenia → po ogrzaniu jałowy opatrunek → przy silnym odmrożeniu lekarz.
Jak zapamiętać?
- Gorące – chłodź. Zimne – ogrzewaj powoli. W obu przypadkach bez gwałtownych ruchów.
- Pęcherze zostawiasz lekarzowi, nie igle.
- Wystające części ciała (nos, uszy, palce) marzną pierwsze – to tam zwężone naczynia dają najmniej krwi.
📥 Do pobrania – pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne od 5 zł
Sprawdź się: karty pracy „Higiena i zdrowie skóry” – 3 poziomy
Trzy karty PDF dla klasy 7 (łatwa, średnia, zaawansowana), po 30 zadań ze schematami i kluczem odpowiedzi.
Przeczytaj też
- Promieniowanie UV, indeks UV i filtry SPF – jak chronić skórę przed słońcem
- Choroby skóry: czerniak, grzybice, wszawica, świerzb i łojotok – przyczyny, objawy, profilaktyka
- Pielęgnacja skóry: pH, mycie, kosmetyki i dobre bakterie
- Karty pracy „Higiena i zdrowie skóry” – 3 poziomy (PDF)
- Karty pracy „Budowa i funkcje skóry” – 3 poziomy (PDF)
- Układ ruchu – co trzeba umieć na sprawdzian? (NaCoBeZU)
Pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne w pakietach od 5 zł. Zobacz pakiety →
Najczęstsze pytania
Co zrobić przy oparzeniu dłoni gorącą wodą?
Chłodzić zimną wodą kilkanaście minut. Jeśli pojawią się pęcherze, nie przebijać ich, założyć jałowy opatrunek i zgłosić się do lekarza.
Dlaczego nie wolno pocierać odmrożonej skóry?
Bo skóra po odmrożeniu jest bardzo podatna na dalsze uszkodzenia. Odmrożone miejsce ogrzewa się stopniowo i delikatnie.
Ile jest stopni oparzeń?
Cztery: od 1. (najlżejszy, powierzchowny) do 4. (najcięższy). Przy lżejszych wystarcza pierwsza pomoc, cięższe wymagają lekarza.
Kto przygotował ten materiał? Magdalena i Mateusz Kwiecień – twórcy Kwiecień Academy. Na Zadanie na dziś pierwszy PDF na konto jest gratis, kolejne pobierzesz w pakietach od 5 zł. Strona jest w budowie, nowe ćwiczenia dodajemy na bieżąco.