Melanina to barwnik wytwarzany przez komórki głębszej warstwy naskórka. To od niej zależy kolor skóry, włosów i oczu. Jej najważniejsze zadanie to pochłanianie promieniowania UV, które jest częścią światła słonecznego. Gdy skóra dostaje więcej słońca, komórki wytwarzają więcej melaniny – tak powstaje opalenizna.
W skrócie: melanina = kolor + ochrona przed UV; albinizm = brak melaniny; trochę UV jest potrzebne, bo w naskórku powstaje wtedy witamina D; za dużo UV = oparzenia, przedwczesne starzenie skóry i ryzyko czerniaka.
Melanina, albinizm, witamina D – tabela
| Pojęcie | Co to jest | Dlaczego ważne |
|---|---|---|
| melanina | barwnik wytwarzany w naskórku | nadaje skórze kolor, pochłania promieniowanie UV i chroni komórki przed uszkodzeniem |
| opalenizna | ciemnienie skóry po słońcu | to więcej melaniny – reakcja obronna skóry, nie dowód zdrowia |
| albinizm (bielactwo) | choroba genetyczna, brak melaniny | bardzo jasna skóra, włosy i oczy; skóra bez ochrony łatwo ulega oparzeniom słonecznym |
| witamina D | substancja wytwarzana w naskórku pod wpływem UV | potrzebna m.in. do budowy kości (niedobór sprzyja krzywicy i osteoporozie) |
| nadmiar UV | długie opalanie bez ochrony | oparzenia, zmarszczki, przebarwienia, uszkodzenia DNA komórek, czerniak |
Dlaczego skóra niemowląt jest wrażliwsza?
Skóra noworodków i niemowląt jest cieńsza i ma mniej melaniny niż skóra dorosłego, dlatego szybciej ulega oparzeniom słonecznym. Z tego samego powodu bardziej narażone są osoby z bardzo jasną karnacją i osoby z albinizmem. Ochronę daje krem z filtrem (SPF), nakrycie głowy i unikanie słońca w południe.
Jak zapamiętać?
- Melanina – „parasol” w naskórku: im więcej słońca, tym większy parasol (opalenizna).
- Albinizm – brak parasola.
- Witamina D – jedyny powód, dla którego skóra chce trochę słońca.
- Opalenizna to obrona, a nie zdrowie – komórki już dostały za dużo UV.
📥 Do pobrania – pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne od 5 zł
Sprawdź się: karty pracy „Budowa i funkcje skóry” – 3 poziomy
Trzy karty PDF dla klasy 7 (łatwa, średnia, zaawansowana), po 30 zadań ze schematem do podpisania i kluczem odpowiedzi.
Przeczytaj też
- Warstwy skóry: naskórek, skóra właściwa i warstwa podskórna – budowa i funkcje
- Wytwory naskórka: włosy, paznokcie i gruczoły skóry
- Termoregulacja: jak skóra reguluje temperaturę ciała – pot, naczynia, gęsia skórka
- Karty pracy „Budowa i funkcje skóry” – 3 poziomy (PDF)
- Układ ruchu – co trzeba umieć na sprawdzian? (NaCoBeZU)
Pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne w pakietach od 5 zł. Zobacz pakiety →
Najczęstsze pytania
Gdzie w skórze powstaje melanina?
W głębszej warstwie naskórka. Tam też powstaje witamina D.
Co to jest albinizm?
Choroba genetyczna (dziedziczna), w której organizm nie wytwarza melaniny. Osoby z albinizmem mają bardzo jasną skórę, włosy, rzęsy i brwi.
Czy promieniowanie UV jest szkodliwe?
W niewielkiej ilości jest potrzebne, bo umożliwia wytwarzanie witaminy D. W nadmiarze uszkadza skórę, przyspiesza jej starzenie i może prowadzić do czerniaka.
Kto przygotował ten materiał? Magdalena i Mateusz Kwiecień – twórcy Kwiecień Academy. Na Zadanie na dziś pierwszy PDF na konto jest gratis, kolejne pobierzesz w pakietach od 5 zł. Strona jest w budowie, nowe ćwiczenia dodajemy na bieżąco.