Skóra to jeden z największych narządów człowieka: u dorosłego ma 1,5–2 m² powierzchni, czyli mniej więcej tyle, ile materac. Składa się z dwóch warstw – naskórka i skóry właściwej, a pod nimi leży warstwa podskórna. Każda z nich jest zbudowana z innej tkanki i robi coś innego.
W skrócie: naskórek (nabłonek) chroni i wytwarza melaninę oraz witaminę D; skóra właściwa (tkanka łączna) odżywia skórę, odbiera bodźce i reguluje temperaturę; warstwa podskórna (tkanka tłuszczowa) chroni narządy i magazynuje energię.
Trzy warstwy skóry – tabela
| Warstwa | Z czego zbudowana | Co się w niej znajduje | Za co odpowiada |
|---|---|---|---|
| naskórek | nabłonek wielowarstwowy płaski | warstwa rogowa z martwych komórek wypełnionych keratyną; głębiej komórki wytwarzające melaninę i witaminę D; najgłębiej komórki, które się dzielą | ochrona przed uszkodzeniami, substancjami chemicznymi i patogenami; wytwarzanie melaniny (kolor, ochrona przed UV) i witaminy D |
| skóra właściwa | tkanka łączna | naczynia krwionośne, komórki zmysłowe, gruczoły (potowe, łojowe), mieszki włosowe, mięśnie przywłosowe | odżywianie skóry, odbieranie bodźców (dotyk, ucisk, temperatura), termoregulacja; nadaje skórze wytrzymałość i elastyczność |
| warstwa podskórna | tkanka łączna z komórkami tłuszczowymi | komórki tłuszczowe | ochrona narządów wewnętrznych przed urazami, izolacja cieplna, zapas energii |
Jak zbudowany jest naskórek?
Naskórek jest cieńszy niż skóra właściwa, ale ma własne „piętra”. W najgłębszej warstwie powstają nowe komórki nabłonka. Stopniowo są przesuwane ku górze, rogowacieją (wypełniają się keratyną), obumierają i tworzą warstwę rogową, która się złuszcza. Razem z nią usuwane są zanieczyszczenia skóry. Dzięki temu naskórek odnawia się bez przerwy. W głębszej warstwie naskórka powstają też melanina i witamina D.
Naskórek jest grubszy tam, gdzie skóra często styka się z podłożem, np. na podeszwach stóp. Nie ma własnych naczyń krwionośnych – tlen i substancje odżywcze dostaje z naczyń skóry właściwej.
Jak zapamiętać?
- Naskórek = nabłonek = „na wierzchu”: ochrona, keratyna, melanina.
- Skóra właściwa = tkanka łączna = „wszystko, co pracuje”: naczynia, nerwy (komórki zmysłowe), gruczoły.
- Warstwa podskórna = tłuszcz = „poduszka”: amortyzuje i ociepla.
- Linie papilarne na palcach to wypustki skóry właściwej widoczne w naskórku – dlatego odcisk palca nie zmienia się mimo złuszczania.
📥 Do pobrania – pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne od 5 zł
Sprawdź się: karty pracy „Budowa i funkcje skóry” – 3 poziomy
Trzy karty PDF dla klasy 7 (łatwa, średnia, zaawansowana), po 30 zadań ze schematem do podpisania i kluczem odpowiedzi.
Przeczytaj też
- Wytwory naskórka: włosy, paznokcie i gruczoły skóry
- Melanina, albinizm i witamina D – co słońce robi ze skórą
- Termoregulacja: jak skóra reguluje temperaturę ciała – pot, naczynia, gęsia skórka
- Karty pracy „Budowa i funkcje skóry” – 3 poziomy (PDF)
- Układ ruchu – co trzeba umieć na sprawdzian? (NaCoBeZU)
Pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne w pakietach od 5 zł. Zobacz pakiety →
Najczęstsze pytania
Z jakiej tkanki jest zbudowany naskórek, a z jakiej skóra właściwa?
Naskórek jest zbudowany z nabłonka wielowarstwowego płaskiego, a skóra właściwa z tkanki łącznej. Warstwa podskórna to tkanka łączna z komórkami tłuszczowymi.
Czy naskórek ma naczynia krwionośne?
Nie. Naczynia krwionośne znajdują się w skórze właściwej, a naskórek jest przez nie odżywiany od spodu.
Dlaczego skóra na stopach jest grubsza?
Bo stopy stale stykają się z podłożem – są naciskane i ocierane. Grubszy naskórek lepiej chroni skórę przed uszkodzeniem.
Kto przygotował ten materiał? Magdalena i Mateusz Kwiecień – twórcy Kwiecień Academy. Na Zadanie na dziś pierwszy PDF na konto jest gratis, kolejne pobierzesz w pakietach od 5 zł. Strona jest w budowie, nowe ćwiczenia dodajemy na bieżąco.