Upadek na rowerze, zła piłka na WF-ie, poślizg na lodzie – urazy kości i stawów zdarzają się każdemu. Warto wiedzieć, jak pomóc, zanim przyjedzie karetka, i czego nie robić.
W skrócie: Przy urazach układu ruchu: zapewnij bezpieczeństwo, nie ruszaj uszkodzonej części ciała, unieruchom ją w zastanej pozycji (przy złamaniu kości – dwa sąsiednie stawy, przy urazie stawu – staw i dwie sąsiednie kości), przyłóż zimny okład, przy złamaniu otwartym załóż jałowy opatrunek i wezwij pomoc pod numerem 112. Nie nastawiaj kości ani stawów.
Rodzaje urazów
| Uraz | Co się dzieje? | Objawy |
|---|---|---|
| skręcenie | naciągnięcie lub naderwanie więzadeł i torebki stawowej | ból, obrzęk, siniak |
| zwichnięcie | przemieszczenie powierzchni stawowych | silny ból, zniekształcenie stawu, brak ruchu |
| złamanie zamknięte | przerwanie ciągłości kości bez rany | ból, obrzęk, zniekształcenie, nienaturalna ruchomość |
| złamanie otwarte | odłamy kości uszkadzają skórę, jest rana | rana, krwawienie, widoczna kość |
Co robić – krok po kroku
- Zadbaj o swoje bezpieczeństwo i uspokój poszkodowanego.
- Nie poruszaj uszkodzonej kończyny i nie próbuj jej nastawiać.
- Unieruchom: przy złamaniu – dwa sąsiednie stawy; przy urazie stawu – staw i dwie sąsiednie kości (np. temblak, szyna z deski).
- Przy złamaniu otwartym przykryj ranę jałowym opatrunkiem, nie dotykając kości.
- Przyłóż zimny okład (przez materiał) – zmniejszy ból i obrzęk.
- Zadzwoń pod 112 i obserwuj poszkodowanego.
- Przy podejrzeniu urazu kręgosłupa nie ruszaj poszkodowanego!
📥 Do pobrania – pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne od 5 zł
Sprawdź się: Test 9 – Aktywność fizyczna i pierwsza pomoc w urazach układu ruchu
Test PDF dla klasy 7: 30 pytań (wybór, prawda/fałsz, otwarte) z kluczem odpowiedzi.
Przeczytaj też
- Budowa szkieletu człowieka – czaszka, kręgosłup, klatka piersiowa i kończyny
- Kształty kości: długie, płaskie, krótkie i różnokształtne – przykłady
- Funkcje szkieletu – 5 zadań układu kostnego
- Układ ruchu – co trzeba umieć na sprawdzian
- Test: Aktywność fizyczna i pierwsza pomoc w urazach układu ruchu – biologia, klasa 7 (30 pytań, PDF)
- Test: Rodzaje i budowa stawów – biologia, klasa 7 (30 pytań, PDF)
- Test: Kształty i budowa kości – biologia, klasa 7 (30 pytań, PDF)
- Test: Funkcje szkieletu i połączenia kości – biologia, klasa 7 (30 pytań, PDF)
Pierwszy PDF gratis po założeniu konta, kolejne w pakietach od 5 zł. Zobacz pakiety →
Najczęstsze pytania
Czy można nastawić zwichnięty palec?
Nie. Nastawianie stawów i kości należy do lekarza – można uszkodzić naczynia, nerwy i więzadła.
Co przyłożyć na skręconą kostkę?
Zimny okład (np. lód owinięty w materiał) przez 15–20 minut, unieść nogę i ją unieruchomić, a potem skonsultować się z lekarzem.
Jaki numer wybrać w razie wypadku?
112 – numer alarmowy obowiązujący w całej Unii Europejskiej. Można też dzwonić bezpośrednio na pogotowie: 999.
Kto przygotował ten materiał? Magdalena i Mateusz Kwiecień – twórcy Kwiecień Academy. Na Zadanie na dziś pierwszy PDF na konto jest darmowy, kolejne pobierzesz w pakietach od 5 zł. Strona jest w budowie, nowe ćwiczenia dodajemy na bieżąco.